logo

線形変換と商空間への写像の特性多項式間の関係 📂線形代数

線形変換と商空間への写像の特性多項式間の関係

定理1

$V$を$n$次元ベクトル空間とする。$T : V \to V$を線形変換、$W \le V$を$T$-不変部分空間、$T|_{W}$を縮小写像、$\overline{T}$を商空間上の線形変換とする。

$$ T|_{W} : W \to W \\ \overline{T} : V/W \to V/W $$

$f(t), g(t), h(t)$をそれぞれ$T, T|_{W}, \overline{T}$の特性多項式とする。すると次が成り立つ。

$$ f(t) = g(t)h(t) $$

証明

$\gamma = \left\{ v_{1}, \dots, v_{k} \right\}$を$W$の順序基底とする。$\beta = \left\{ v_{1}, \dots, v_{k}, v_{k+1}, \dots, v_{n} \right\}$を$\gamma$から拡張された$V$の基底とする。すると商空間の基底は$\alpha = \left\{ v_{k+1} + W, \dots, v_{n}+W \right\}$である。また次が成り立つ。

$$ \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} = \begin{bmatrix} \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} & A \\ O & B \end{bmatrix} $$

ここで$B = \begin{bmatrix}\ \overline{T}\ \end{bmatrix}_{\alpha}$であることを示す。まず上の行列を書き直すと、

$$ \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} = \left[ \begin{array}{c|c} \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} & \begin{array}{ccc} t_{1,k+1} & \cdots & t_{1n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ t_{k,k+1} & \cdots & t_{kn} \end{array} \\ \hline O & \begin{array}{ccc} t_{k+1,k+1} & \cdots & t_{k+1,n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ t_{n,k+1} & \cdots & t_{nn} \end{array} \end{array} \right] $$

$\begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta}$の$k+1$番目の列の成分を求めてみよう。行列表現を見つけるためには基底がどのような元へ写されるかを見ればよい。$Tv_{k+1}, \dots, Tn_{n}$が次のような線形結合で表されるとする。

$$ Tv_{k+1} = \sum_{i=1}^{n} a_{i,k+1}v_{i},\quad \dots,\quad Tv_{n} = \sum_{i=1}^{n} a_{in}v_{i} $$

すると

$$ \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} = \left[ \begin{array}{c|c} \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} & \begin{array}{ccc} a_{1,k+1} & \cdots & a_{1n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{k,k+1} & \cdots & a_{kn} \end{array} \\ \hline O & \begin{array}{ccc} a_{k+1,k+1} & \cdots & a_{k+1,n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{n,k+1} & \cdots & a_{nn} \end{array} \end{array} \right] $$

ここで$\begin{bmatrix}\ \overline{T}(v_{k+1} + W) \end{bmatrix}_{\alpha}$を求めてみよう。$v_{1}, \dots, v_{k} \in W$なので、$av_{i} \in W\ (1 \le i \le k)$であり、$av_{i} + W = W\ (1 \le i \le k)$である。$W$は$V/W$における零ベクトルなので、

$$ \begin{align*} \overline{T}(v_{k+1} + W) &= T(v_{k+1}) + W \\ &= \left( \sum_{i=1}^{n}a_{i,k+1}v_{i} \right) + W \\ &= \left( a_{1,k+1}v_{1} + W \right) + \cdots + \left( a_{k,k+1}v_{k} + W \right) \\ &\quad + \left( a_{k+1,k+1}v_{k+1} + W \right) + \cdots + \left( a_{n,k+1}v_{n} + W \right)\\ &= \left( a_{k+1,k+1}v_{k+1} + W \right) + \cdots + \left( a_{n,k+1}v_{n} + W \right)\\ &= a_{k+1,k+1}\left( v_{k+1} + W \right) + \cdots a_{n,k+1}\left( v_{n} + W \right)\\ &= \sum\limits_{i=k+1}^{n}a_{i,k+1}\left( v_{i} + W \right) \end{align*} $$

なので$\begin{bmatrix}\ \overline{T}(v_{k+1} + W) \end{bmatrix}_{\alpha} = \begin{bmatrix} a_{k+1,k+1} \\ \vdots \\ a_{n,k+1}\end{bmatrix}$である。したがって次が成り立つ。

$$ \begin{bmatrix}\ \overline{T}\ \end{bmatrix}_{\alpha} = \begin{bmatrix} \begin{bmatrix}\ \overline{T}(v_{k+1} + W) \end{bmatrix}_{\alpha} & \cdots & \begin{bmatrix}\ \overline{T}(v_{n} + W) \end{bmatrix}_{\alpha}\end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a_{k+1,k+1} & \cdots & a_{k+1,n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{n,k+1} & \cdots & a_{nn} \end{bmatrix} $$

したがって$A = \begin{bmatrix} a_{1,k+1} & \cdots & a_{1n} \\ \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{k,k+1} & \cdots & a_{kn} \end{bmatrix}$とすると、

$$ \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} = \begin{bmatrix} \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} & A \\ O & \begin{bmatrix}\ \overline{T}\ \end{bmatrix}_{\alpha} \end{bmatrix} $$

$$ \implies \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} -\lambda I = \begin{bmatrix} \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} - \lambda I & A \\ O & \begin{bmatrix}\ \overline{T}\ \end{bmatrix}_{\alpha} - \lambda I \end{bmatrix} $$

ブロック行列の行列式

$A = \begin{bmatrix} A_{1} & A_{2} \\ O & A_{3} \end{bmatrix}$をブロック行列とする。すると次が成り立つ。

$$ \det A = \det A_{1} \det A_{3} $$

ゆえに

$$ f(t) = \det \left( \begin{bmatrix} T \end{bmatrix}_{\beta} -\lambda I \right) = \det \left( \begin{bmatrix} T|_{W} \end{bmatrix}_{\gamma} - \lambda I \right) \det \left( \begin{bmatrix}\ \overline{T}\ \end{bmatrix}_{\alpha} - \lambda I \right) = g(t)h(t) $$


  1. Stephen H. Friedberg, Linear Algebra (4th Edition, 2002), p325-326 ↩︎