力学におけるスプロット系
システム1
スプロット系Sprott systemsとは、次のような19種類の3次元力学系のことである。
A
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y \\ \dot{y} =& - x + yz \\ \dot{z} =& 1 - y^{2} \end{align*} $$
B
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y z \\ \dot{y} =& x - y \\ \dot{z} =& 1 - x y \end{align*} $$
C
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y z \\ \dot{y} =& x - y \\ \dot{z} =& 1 - x^{2} \end{align*} $$
D
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - y \\ \dot{y} =& x + z \\ \dot{z} =& x z + 3 y^{2} \end{align*} $$
E
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y z \\ \dot{y} =& x^{2} - y \\ \dot{z} =& 1 - 4 x \end{align*} $$
F
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y + z \\ \dot{y} =& - x + 0.5 y \\ \dot{z} =& x^{2} - z \end{align*} $$
G
$$ \begin{align*} \dot{x} =& 0.4 x + z \\ \dot{y} =& x z - y \\ \dot{z} =& - x + y \end{align*} $$
H
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - y + z^{2} \\ \dot{y} =& x + 0.5 y \\ \dot{z} =& x - z \end{align*} $$
I
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - 0.2 y \\ \dot{y} =& x + z \\ \dot{z} =& x + y^{2} - z \end{align*} $$
J
$$ \begin{align*} \dot{x} =& 2 z \\ \dot{y} =& - 2 y + z \\ \dot{z} =& - x + y + y^{2} \end{align*} $$
K
$$ \begin{align*} \dot{x} =& x y - z \\ \dot{y} =& x - y \\ \dot{z} =& x + 0.3 z \end{align*} $$
L
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y + 3.9 z \\ \dot{y} =& 0.9 x^{2} - y \\ \dot{z} =& 1 - x \end{align*} $$
M
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - z \\ \dot{y} =& - x^{2} - y \\ \dot{z} =& 1.7 + 1.7 x + y \end{align*} $$
N
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - 2 y \\ \dot{y} =& x + z^{2} \\ \dot{z} =& 1 + y - 2 z \end{align*} $$
O
$$ \begin{align*} \dot{x} =& y \\ \dot{y} =& x - z \\ \dot{z} =& x + x z + 2.7 y \end{align*} $$
P
$$ \begin{align*} \dot{x} =& 2.7 y + z \\ \dot{y} =& - x + y^{2} \\ \dot{z} =& x + y \end{align*} $$
Q
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - z \\ \dot{y} =& x - y \\ \dot{z} =& 3.1 x + y^{2} + 0.5 z \end{align*} $$
R
$$ \begin{align*} \dot{x} =& 0.9 - y \\ \dot{y} =& 0.4 + z \\ \dot{z} =& x y - z \end{align*} $$
S
$$ \begin{align*} \dot{x} =& - x - 4 y \\ \dot{y} =& x + z^{2} \\ \dot{z} =& 1 + x \end{align*} $$
説明
スプロット系はすべてカオスを示す系であるが、代数的に非常に単純であるという特徴を持つ。これらは極端には非線形項を一つしか持たない場合もあり、その非線形項ですらせいぜい2次項に過ぎない。例えばスプロット-Fの場合は$x^{2}$一つしかないにもかかわらずカオスを示す。
参考までに、スプロット-Aは固定点を持たないという特徴がある。それ以外には各システムごとに固有の性質が際立つことはないが、19種類のシステムが一つの束となってベンチマークなどに使われることもある2。
Sprott, J. C. (1994). Some simple chaotic flows. Physical review E, 50(2), R647. https://doi.org/10.1103/PhysRevE.50.R647 ↩︎
Zhai, ZM., Stern, B.D. & Lai, YC. Bridging known and unknown dynamics by transformer-based machine-learning inference from sparse observations. Nat Commun 16, 8053 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-63019-8 ↩︎
